![\"Landscape](\"https:\/\/burtonbontfestival.wales\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Landscape-around-Pontrhydyfen-Oakwood-flats-in-colour-with-children-JW-600x496.jpg\"\n)
\n <\/figure>\n <\/div>\n \n Uchafbwyntiau’r cyfrifiad <\/p>\n \n\n
1841\u20131851: Symudiad Cynnar<\/strong><\/p>\n Nid yw cyfrifiad 1841 yn cofnodi man geni unigolyn, ond erbyn 1851, canfu ein hadolygiad fod llawer o bobl leol wedi’u geni mewn mannau eraill, yn bennaf o Sir Gaerfyrddin. Daeth eraill o Sir Benfro, Dyfnaint ac Iwerddon. Yn 1851, ganwyd mwyafrif y trigolion ym Morgannwg, gyda mewnlifiad mawr yn dod o Sir Gaerfyrddin.<\/p>\n 1861: Mewnfudo Gwyddelig<\/strong><\/p>\n 1871: Cysylltiadau Cyfandirol<\/strong><\/p>\n Mae cofnodion cyfrifiad 1871 yn dangos bod dau breswylydd oedd wedi\u2019u geni yn Ffrainc. Louisa Wallers o Strasbourg a David Thomas (nid yw\u2019n enw Ffrengig iawn) o Baris. <\/p>\n \n \n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n <\/div>\n<\/section>\n\n\n Amrywiaeth yn ehangu : 1891\u20131901<\/strong><\/p>\n\n\n\n 1901: Mudo Diwydiannol<\/strong><\/p>\n\n\n\n Mae ein gwneuthurwr oriorau Almaenig, Alexander Milchard, yn dal i fyw yn Fforchdwm. Roedd y pentref a’r cyffiniau yn parhau i ddenu mudwyr o Swydd Efrog, Swydd Lincoln a chanolbarth Cymru i weithio yn y pyllau glo a’r rheilffyrdd lleol.<\/p>\n\n\n\n Am y tro cyntaf, yng nghyfrifiad 1911 gwelwyd ffurflenni’n cael eu hysgrifennu a’u cwblhau gan berchnogion tai unigol eu hunain. Mae edrych ar gymdogion uniongyrchol ychydig yn anoddach bellach.<\/p>\n\n\n\n Roedd mwyafrif helaeth y trigolion a anwyd yng Nghymru yn ddwyieithog. Roedd nifer cynyddol o drigolion a anwyd yn Lloegr yn byw yn y pentref (Llundain, Caint, Swydd Efrog i enwi dim ond rhai). Cofnodwyd Dr Farquhar William Matheson o Inverness yn byw gyda’i deulu yn Y Feddygfa, Twynypandy.<\/p>\n\n\n\n Roedd cyfran uchel o drigolion a anwyd yn Lloegr yn gweithio ar y rheilffyrdd. Efallai y gall rhywun ein helpu gyda hanes cefndir Benjamin a Florence Williams a’u teulu, oedd yn byw yn 2 Curwen Tce.<\/p>\n\n\n\n Ar ryw adeg roeddent wedi byw yn UDA, ganwyd eu dau blentyn hynaf yn Efrog Newydd cyn i’r teulu ddod i Donmawr lle ganwyd gweddill y plant. Ble mae’r rhes o dai o’r enw 1-9 Pontrhydyfen, mae\u2019r cyfeiriadau cyfagos yn cynnwys Danybont a Chwm Ifan Bach ac maent wedi’u cofnodi ochr yn ochr \u00e2 ffurflenni Oakwood.<\/p>\n\n\n\n Cyfrifiad 1921 yw’r cyfrifiad diweddaraf sydd ar gael i’r cyhoedd ac, yn dibynnu ar eich oedran, efallai y byddwch chi’n adnabod enwau neu berthnasau, a phobl y gallech chi fod wedi’u cyfarfod hyd yn oed.<\/p>\n\n\n\n Mae’r cysylltedd hwn hefyd wedi gweld dyfodiad sawl teulu o America, Affrica a’r Dwyrain Canol. Rydym wedi cynnwys y canlynol<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Rydym wedi adolygu cofnodion y cyfrifiad yn fyr, ac rydym yn parhau i weithio i nodi tarddiad ac ethnigrwydd llawer o drigolion y pentref….<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1188,"parent":0,"template":"","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"media-type":[],"topic":[46],"class_list":["post-676","story","type-story","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","topic-bobl"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/burtonbontfestival.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/story\/676","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/burtonbontfestival.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/story"}],"about":[{"href":"https:\/\/burtonbontfestival.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/story"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/burtonbontfestival.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/burtonbontfestival.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/story\/676\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1294,"href":"https:\/\/burtonbontfestival.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/story\/676\/revisions\/1294"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/burtonbontfestival.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1188"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/burtonbontfestival.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=676"}],"wp:term":[{"taxonomy":"media-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/burtonbontfestival.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media-type?post=676"},{"taxonomy":"topic","embeddable":true,"href":"https:\/\/burtonbontfestival.wales\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/topic?post=676"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nRoedd sawl teulu wedi teithio o Ddyfnaint, Swydd Gaergrawnt a Swydd Stafford. Ond erbyn 1861, roedd sawl teulu wedi cyrraedd o Iwerddon, i ddianc rhag Newyn Iwerddon mae\u2019n bur debyg. Cofnodwyd bod mwy na 30,000 o fewnfudwyr Gwyddelig wedi dod i Gymru erbyn 1861.<\/p>\n
\nMae cofnodion cynyddol yn ystod y flwyddyn hon am drigolion yn dod o Swydd Gaerloyw a Swydd Wilt.<\/p>\n
<\/h3>\n\n\n\n
Yn 1891, cafodd Alexander Malichart (Milchard), masnachwr oriorau o’r Almaen, ei gofnodi fel preswylydd yn byw yn Lletty lwyd House (?Tonmawr).
Ni chafodd ei gofnodi fel ymwelydd. Mae cyfran uchel o’r trigolion a oedd yn byw yn Fforcdwm (Tonmawr) yn ystod y flwyddyn hon wedi’u cofnodi fel pobl a ddaeth o ‘Loegr’. Ym Mhontrhydyfen, roedd niferoedd mwy o drigolion oedd yn dod yn wreiddiol o ganolbarth a dwyrain Cymru, fel Sir Fynwy ac Aberhonddu.
<\/p>\n\n\n\n
Yn 1901, ganwyd gwraig yr Ysgolfeistr (Sarah Forsythe Evans) yn Swydd Aberdeen, tra bod eu mab Edward (a anwyd yn Ninas Llundain) yn gweithio fel gorsaf-feistr y pentref.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>Yn 1921 roedd poblogaeth Pontrhydyfen ac Efail Fach ar yr adeg yma ymhell dros 2,000 o drigolion, sy’n fwy na dwbl yr hyn ydyw nawr. Mae menywod yn fwy cyffredin yn y gweithlu bellach, yn teithio i fyny ac i lawr Cwm Afan.<\/p>\n\n\n\n\n